Tijdens het onderzoek ‘Duurzame Inzetbaarheid in de apotheek’ van SBA in2023, gaf een kwart van de leidinggevenden aan dat ziekteverzuim vanwege psychosociale arbeidsbelasting (PSA) regelmatig of vaak voorkomt in de apotheek. Sterker nog, PSA staat in de top 5 arbeidsrisico’s in Nederland (RIVM,2021).
Psychosociale arbeidsbelasting is een paraplu of overkoepelende term voor arbeidsrisico’s die werkstress kunnen veroorzaken. Voorbeelden hiervan zijn hoge werkdruk, ongewenst gedrag van patiënten aan de balie en ingrijpende gebeurtenissen op de werkvloer. Wanneer een medewerker langdurig PSA-gerelateerde klachten ervaart kan dit leiden tot fysieke, psychische en sociale klachten en daardoor tot ziekteverzuim en zelfs arbeidsongeschiktheid (SER n.b.).
In de apotheek is een aantal factoren die invloed hebben op psychosociale arbeidsbelasting helaas niet meer weg te denken. Hoge werkdruk bijvoorbeeld, door de verantwoordelijkheid die apotheekmedewerkers dragen in combinatie met het personeelstekort en de veranderende werkzaamheden.
Daarnaast kunnen apotheekmedewerkers te maken krijgen met vervelende situaties, onbegrip van patiënten en het onjuist bejegenen van de medewerkers of zelfs agressie. Tel daarbij op dat het werk in de apotheek emotioneel belastend kan zijn en het salaris achterblijft op inflatie wat financiële zorgen oplevert. Ook kunnen privéomstandigheden zowel positief als negatief bijdragen aan PSA.
Vanuit de Arbo Wet ben je als werkgever verplicht om maatregelen te treffen ter voorkoming van PSA. Een groot onderdeel van de Risico Inventarisatie- en Evaluatie (RI&E) bestaat dan ook uit vragen die gerelateerd zijn aan alle factoren die psychosociale arbeidsbelasting van medewerkers kunnen beïnvloeden.
Ook zorgt de RI&E ervoor dat de juiste preventieve maatregelen in de apotheek worden genomen. Enkele voorbeelden hiervan zijn:
Aan de hand van de RI&E breng je de risico’s in beeld en maak je een PSA-beleid. Ook dit is vanuit de Arbo Wet verplicht. In een PSA-beleid staat:
Als werkgever heb je de meeste invloed bij het nemen van preventieve maatregelen om PSA-gerelateerde klachten tegen te gaan. Het PSA-beleid opstellen en uitvoeren zou ervoor moeten zorgen dat de benodigde maatregelen, processen en protocollen in de apotheek zijn geregeld.
Psychosociale arbeidsbelasting is een breed onderwerp waar vele verschillende interne en externe factoren invloed hebben. De RI&E is het aangewezen instrument om risico’s in kaart te brengen en een PSA-beleid te schrijven. Maar dat is natuurlijk geen garantie dat medewerkers geen PSA-gerelateerde klachten ervaren.
Als werkgever of leidinggevende in de apotheek kun je bijvoorbeeld opleidingen volgen om stressklachten tijdig te signaleren. Ook kun je een werkdrukonderzoek inzetten om te pijlen of en hoe jouw werknemers werkdruk ervaren.
Als werkgever of leidinggevende in de apotheek kun je bijvoorbeeld opleidingen volgen om stressklachten tijdig te signaleren. Ook kun je een werkdrukonderzoek inzetten om te pijlen of en hoe jouw werknemers werkdruk ervaren.
Daarnaast is het van belang om regelmatige een-op-een gesprekken te voeren zodat je als werkgever beschikbaar bent voor de werknemer, en jullie beiden tijdig kunnen signaleren dat er sprake is van oplopende werkdruk of andere problematiek. Zorg ervoor dat je regelmatig ‘incheckt’ bij je werknemers. Biedt een luisterend oor en vraag door zodat jij weet wat er speelt. Ben je daar zelf niet toe in staat om welke reden dan ook? Besteed dit dan uit aan een daarvoor aangewezen apotheekmedewerker of vertrouwenspersoon.
Tevens kan een MTO in kaart brengen hoe tevreden en gemotiveerd je medewerkers zijn.
Na het nemen van preventieve maatregelen is de volgende stap herkennen en signaleren van stress bij je medewerkers. Psychosociale arbeidsbelasting kan zich op verschillende manieren uiten. Het is echter van belang om te weten waar je op moet letten zodat je er in de meeste gevallen op tijd bij bent en met en met je medewerker in gesprek kunt gaan. Hieraan herken je psychosociale arbeidsbelasting bij werknemers:
Ziekteverzuim door PSA lijkt in 2025 onvermijdelijk. Ondanks jouw beste bedoelingen, kan het voorkomen dat een apotheekmedewerker ziek wordt of arbeidsongeschikt raakt door PSA-gerelateerde klachten. Dit vraagt om de juiste verzuimbegeleiding van jou als werkgever.
Eerder hebben wij een artikel gepubliceerd over wat verzuimmanagement inhoudt en wat de rechten en plichten van jou als werkgever en de werknemer zijn. Wil jij je als apotheker verder verdiepen in verzuimmanagement? Dan is de workshop 'Arbeidsongeschiktheid en verzuimbegeleiding' met arbeidsrecht advocaat Eva Jongepier een aanrader.
Voor meer informatie over PSA-gerelateerde klachten, feiten en cijfers verwijzen we je graag naar de factsheet van het RIVM.
Bronnen
Dossier Psychosociale Arbeidsbelasting (PSA). SER.(n.d.). dossier Psychosociale Arbeidsbelasting (PSA) | SER
Great Place To Work. (2024, April 11). Zo krijg je grip op psychosociale arbeidsbelasting (PSA). Great Place To Work. Psychosociale arbeidsbelasting (PSA) | Great Place To Work
Meulenberg,R. (12 februari 2025) Psychosociale arbeidsbelasting (PSA): de rol van de werkgever. Meulenberg Training & Coaching. Psychosociale arbeidsbelasting (PSA), stress en burn-out
RIVM (2021). Impactvolle Determinanten: Psychosociale arbeidsbelasting. Bilthoven LR_012065_131709_Factsheet _arbeidsbelasting_V4.pdf
In de eerste nieuwsbrief van 2025 vertellen we je over ons interview met directeur Johan van der Tas van pensioenfonds PMA, leggen we je uit wat het Geneesmiddel alarm voor jou achter de balie kan doen en geven we antwoord op die ene vraag: wat is de oplossing van de woordzoeker uit december? 😉
In deze nieuwsbrief vertellen we je over het nieuwe BCP voor apothekersassistenten en het nieuwe JUS rapport in SBA-planningstool Tamigo. SBA per 2 december 2025 stopt met het aanbieden van farmaceutisch inhoudelijke individuele e-learnings.
Gezien de huidige ontwikkelingen in de sector en gesprekken die wij de afgelopen week hebben gevoerd, heeft SBA besloten om de landelijke Imagocampagne, die vanaf 2 december gepland stond, voorlopig toch uit te stellen.
Test jij als eerste de vernieuwde vacaturebank apotheekwerk.nl? Leer & ontwikkel jezelf met een van onze aanstaande trainingen. En lees het antwoord van de kruiswoordpuzzel van augustus!
Testers gezocht voor de vacaturebank Apotheekwerk.nl. Beoordeel jij mee aan de Arbocatalogus? En een scherpe najaarsaanbieding voor leidinggevende/apothekers.
In deze nieuwsbrief lees je het laatste nieuws over de CAO en vertellen we je over het gratis apotheekassessment voor zij-instromers dat jou veel tijd bespaard.
In deze nieuwsbrief lees je het laatste nieuws over de cao en hebben we iets leuks voor wanneer je in de ontspanningsmodus gaat…
In deze nieuwsbrief vertellen we je over het optimaliseren van samenwerking binnen het apotheekteam met behulp van de DISC Teamtraining. Ook gaan we het hebben over het nieuwe BCP (beroepscompetentieprofiel) en welke rol jij hierin speelt.
In deze nieuwsbrief vertellen we je meer over de gestaakte cao-onderhandelingen, hoe jouw team nog beter samenwerk met behulp van de DISC Teamtraining en het nieuwe beroepscompetentieprofiel (BCP).
In deze nieuwsbrief vertellen we je over het optimaliseren van samenwerking binnen het apotheekteam met behulp van de DISC Teamtraining. Ook gaan we het hebben over het nieuwe BCP (beroepscompetentieprofiel) en welke rol jij hierin speelt.
In deze nieuwsbrief vertellen we je meer over DISC-model, aanmelden panel en Skills – deelname SBA en uitbreiding van de virtuele apotheek.
In deze nieuwsbrief vertellen we je over het gebruik van de RI&E en de Skills Heroes vakwedstrijden. Zie ook welke cursussen en trainingen jij de komende tijd kunt volgen!
In deze nieuwsbrief vertellen we je over het aankomende KNMP congres, praten we je bij over het inzetten van het Geneesmiddelen Alarm en gaan we het hebben over de MDIEU-subsidie.
In deze nieuwsbrief vertellen we je meer over de vertrouwenspersoon, het programma met cursussen en trainingen voor 2024 en de openingstijden van SBA servicedesk.
In deze nieuwsbrief vertellen we je meer over het SBA Geneesmiddelen Alarm, het programma voor met cursussen en trainingen zoals DISC, agressie in de apotheek en de e-learning herintreders voor komend half jaar en het hoe je het gratis kaartspel: kwaliteitsbewustzijn in de apotheek kan bestellen.
In deze nieuwsbrief vertellen we je over onze nieuwe website en vertellen we je alvast over de campagne: Geneesmiddel Alarm. Andere onderwerpen die voorbij komen zijn de avv verklaarde herziende versie van de cao apotheken en mantelzorgers in de apotheek.
Test jij als eerste de vernieuwde vacaturebank apotheekwerk.nl? Leer & ontwikkel jezelf met de cursus 'stage-en leerbegeleiding' of 'kwaliteitszorg in de apotheek'.
Testers gezocht voor de vacaturebank Apotheekwerk.nl. Beoordeel jij mee aan de Arbocatalogus? En een scherpe najaarsaanbieding voor leidinggevende/apothekers.
De SBA nieuwsbrief van oktober kondigt de campagne "Geneesmiddel Alarm" aan en bespreekt de vernieuwde SBA-website. Daarnaast worden de recente cao-wijzigingen uitgelicht, zoals salaris- en reiskostenverhogingen. Ook wordt aandacht besteed aan trainingen, zoals werkdruk naar werkgeluk, samenwerken in de apotheek, en gebruik van de SBA-planningstool Tamigo.
In de SBA nieuwsbrief van september worden de resultaten van het SBA-onderzoek besproken, inclusief thema’s als duurzame inzetbaarheid en arbeidsmobiliteit. Er is ook aandacht voor het belang van kwaliteitszorg in apotheken en de aanpak van agressie door patiënten. Verder worden trainingen van de SBA Academie en de verplichte RI&E-inventarisatie uitgelicht.
De SBA nieuwsbrief bespreekt salarisverhogingen per 1 juli, HR- en leiderschapstrainingen, het belang van werkgeluk, en de Tamigo planningstool. Er wordt ook ingezoomd op incompany trainingen en de rol van een externe vertrouwenspersoon. Tot slot wordt de zomerstop aangekondigd, waarbij er in september weer nieuwe updates komen.
De SBA nieuwsbrief van juni 2023 bespreekt de verhoging van salarisschalen per juli, tips over de SBA-planningstool Tamigo, en introduceert een nieuwe e-learning over transgenderzorg in de apotheek. Er is ook informatie over incompany trainingen, waaronder gespreksvoering met patiënten en HR-leiderschap. De SBA Academie biedt cursussen zoals "Kinderen en doseringen" en "Stage- en leerlingbegeleiding." Tot slot worden de uitkomsten van het SBA-onderzoek binnenkort gedeeld en is de zomerstop aangekondigd.
In deze nieuwsbrief vertellen we je meer over de uitkomsten van de raadpleging van FNV en CNV over het aanpassen van de cao Apotheken, het proces van onze Servicedesk, en nodigen we je uit om je alvast op te geven als respondent van een onderzoek dat we binnenkort gaan rondsturen. Ook bieden we sinds kort via SBA een vertrouwenspersoon aan, lees meer over deze en alle overige onderwerpen.